Het Corpus Juris Civilis is de verzameling van Romeins recht die tussen 528 en 534 n.Chr. in opdracht van keizer Justinianus werd samengesteld. De naam en de gangbare indeling zoals wij die kennen, gaan terug op de editie die de Franse rechtsgeleerde Dionysius Gothofredus (Denis Godefroy, 1549-1622) in 1583 publiceerde, voorzien van zijn eigen notenapparaat. Deze "Gothofrediana"-editie werd tot in de 18e eeuw talloze malen herdrukt.

Het hier beschreven exemplaar is de druk van 1663, uitgegeven door een uitgeversconsortium ("Sumptibus Societatis") dat gelijktijdig in meerdere steden verscheen: bij Lodewijk en Daniel Elzevier in Amsterdam, bij Franciscus Hackius in Leiden, en bij een Frankfurter consortium. De gegraveerde titelpagina, met allegorische figuren rond een sokkel met de titel, is gesigneerd door graveur C. van Dalen.

Dit exemplaar draagt een bijzonder extra: voorin is een handgeschreven prijsblad uit 1838 gebonden, met de tekst:

"Ingenuo optimaeque spei adolescenti, Fredrico Harmano van de Poll, hoc diligentiae praemium in Classe Secunda, Ord. I, lubentis dederunt ex decreto Amplissimi Scholarchae Amstelaedamenses."

Dit is een schoolprijs, toegekend aan Frederik Harmen van de Poll (1823-1909) door het Gymnasium publicum Amstelaedamense (het Amsterdamse stedelijke gymnasium), voor ijver in de tweede klas. Het blad is ondertekend door rector A. van Cappelle en gedateerd 21 september (examen autumnali XXI Septembris), met daarboven het stadswapen van Amsterdam.

Frederik Harmen van de Poll was een zoon van Frederik van de Poll (1780-1853), de laatste burgemeester uit de familie Van de Poll van Amsterdam, en trouwde later met Henriette Wilhelmina van de Poll (1829-1909). Het cadeau van een rechtsgeleerd standaardwerk als schoolprijs past bij een familie waarin een vervolgstudie rechten voor de hand lag.

Jan Wagenaar, Vaderlandsche Historie, vervattende de geschiedenissen der nu Vereenigde Nederlanden, inzonderheid die van Holland, van de vroegste tyden af: uit de geloofwaardigste schryvers en egte gedenkstukken samengesteld. Amsterdam: Isaak Tirion, 1749-1759. 21 delen.

Het opengeslagen deel op de foto betreft Deel III, gedateerd MDCCL (1750), met de karakteristieke titelpagina in rood en zwart en het motto/vignet onderaan. De tekst vermeldt dat dit deel de regering van graaf Floris V (vanaf 1256) tot 1342, onder het bestuur van hertog Filips van Bourgondië, behandelt.

De banden zijn uitgevoerd in eigentijds halfleer met gemarmerde platten en gouden rugbeletsering — een uitvoering die karakteristiek is voor 18e-eeuwse Amsterdamse boekbanden uit gegoede burgerhuishoudens.

Simon van Leeuwen (1625-1682) was een vooraanstaand Hollands jurist en rechtsgeleerde, onder meer substituut-griffier van de Hoge Raad van Holland, Zeeland en West-Friesland - een functie die hem directe toegang gaf tot de archieven waarop dit werk grotendeels is gebaseerd. Van Leeuwen overleed voordat het werk volledig was voltooid; het verscheen postuum in 1685, mede samengesteld met gebruikmaking van het eerdere werk van W. van Gouthoven. Er is geen vervolg meer verschenen.

Het werk bestaat uit twee delen, elk weer onderverdeeld in "stukken". Het hier aanwezige deel is het Tweede Stuk van het Eerste Deel, dat de hoofdstukken XII en XIII omvat: hoofdstuk XII (adel, met een lijst van edelen die tussen 1522 en 1680 ter dagvaart van Holland verschenen, genealogieën van oude Hollandse geslachten, en een overzicht van kastelen en adellijke huizen) en hoofdstuk XIII (het bestuur van Holland).

De gegraveerde titelpagina toont het motto "Inter ignes luna minores" in een cartouche, en de tekst is gedrukt in twee kolommen. Het boek werd gedrukt te 's-Gravenhage bij Johan Veely, Johan Tongerloo en Jasper Doll, 1685, "met privilegie voor 15 jaar".

Hoofdstuk XII behandelt specifiek Hollandse adellijke geslachten en hun genealogieën.

Montanus de Haan Hettema (1796-1850) was een Fries rechtsgeleerde, historicus en lid van de Ridderschap van Friesland, bekend om zijn omvangrijke werk op het gebied van de Friese geschiedenis, taal en rechtsoudheden. Zijn mede-auteur Arent van Halmael Jr. was Ridder in de Orde van den Nederlandschen Leeuw. Samen stelden zij dit tweedelige (soms in drie banden uitgegeven) standaardwerk samen over de Friese adel, gebaseerd op oude en authentieke archiefstukken.

Eerste Deel: Geslachtregisters, gedrukt te Leeuwarden bij D. Meindersma Wz., 1846.

De titelpagina (van het Eerste Deel: Geslachtregisters) is uitgevoerd in sierlijke gegraveerde/gelithografeerde letters (steendruk van C. Brouwer, zoals onderaan de titelpagina vermeld), met de ondertitel die de opzet van het werk beschrijft: geslachtregisters uit oude en echte bescheiden, met toevoeging van de wapens der onderscheidene geslachten. Tegenover de titelpagina staat een motto in het Latijn van J. de Bosch, gevolgd door een Nederlands gedicht van P. Nieuwland ("'t Geslacht der menschen is als 't wufte blad der boomen...", naar Homerus), een klassiek thema over de vergankelijkheid van geslachten dat toepasselijk is voor een genealogisch werk.

Het volledige werk bestond oorspronkelijk uit twee (soms als drie banden gebonden) delen: dit Eerste Deel met de geslachtregisters, en een Tweede Deel met aanvullende aantekeningen.

Abraham George Luïscius (1693-1740) was jurist, Pruisisch gezant in Den Haag, geheim regeringsraad en lid van de Berlijnse Academie van Wetenschappen. Hij stelde dit omvangrijke woordenboek samen als Nederlandstalige tegenhanger van de bekende Franse encyclopedische woordenboeken van zijn tijd (met name dat van Louis Moréri, wiens werk mede als bron diende). Het verscheen in acht delen, uitgegeven tussen 1724 en 1737 door een consortium van boekverkopers in Den Haag en Delft.

Ieder boek bevat een fraai gegraveerd frontispice door Bernard Picart, een allegorische voorstelling van de Geschiedenis, omringd door personificaties van Genealogie, Chronologie, Geografie en de Kunsten. De titelpagina's zijn gedrukt in rood en zwart, met sierlijke hoofdvignetten aan het begin van elk deel.

Het werk behandelt onder meer uitvoerige artikelen over de VOC en WIC, en bevat een "uitvoerige genealogische beschryving van alle Doorluchtige, aloude en aanzienlyke Geslaghten... en van de voornaamste Familien van de Zeven Vereenigde Provintien in 't byzonder."

De vier banden zijn in eigentijds wit/perkamenten (perkament) bandwerk uitgevoerd, met rugetiketten die de deelnummers per band aangeven (bijvoorbeeld "II.III. Deel", "VII.VIII. Deel").

Joost van den Vondel (1587-1679) geldt als de belangrijkste Nederlandse dichter en toneelschrijver van de Gouden Eeuw, bekend om werken als Gijsbrecht van Aemstel en Lucifer. Deze editie van zijn verzamelde gedichten verscheen drie jaar na zijn dood, samengesteld en uitgegeven door boekverkoper Leonard Strik te Franeker. De begeleidende levensbeschrijving werd geschreven door Geeraardt Brandt (1626-1685), aangevuld met grafschriften en lijkdichten van tijdgenoten als Joannes Vollenhove, Antonides van der Goes, Joachim Oudaan en Petrus Francius.

De titelpagina toont het houtgravure-vignet "Konst baert Roem" (kunst baart roem), het uitgeversmerk van Leonard Strik, met een gevleugelde figuur (Fama) boven een wapenschild geflankeerd door twee putti. De tekst is gedeeltelijk in rood en zwart gedrukt. Het volledige werk (beide delen) telt doorgaans ook een gegraveerd portret van Vondel. Dit exemplaar betreft Deel I ((24), 791 pagina's), gebonden in een eigentijdse perkamenten band.

Katharyne Lescailje (1649-1711) was dichteres, vertaalster en, samen met haar zussen, mede-eigenaar van de Amsterdamse uitgeverij van haar vader Jacob Lescailje, exclusief drukker van de Amsterdamse Schouwburg. Zij schreef meer dan driehonderd gedichten (staatsgevallen, lofdichten, huwelijksgedichten, grafdichten) en vertaalde zeven Franse toneelstukken. Volgens overlevering bezocht zij als tienjarig meisje Joost van den Vondel, die haar vroege gedichten prees en haar aanmoedigde door te gaan met dichten. Twintig jaar na haar dood gaven haar erfgenamen, samen met haar neef, haar verzamelde werk uit als eerbetoon — een uitzonderlijke eer voor een vrouwelijke auteur in die tijd.

De titelpagina is gedrukt in rood en zwart, met een gegraveerde illustratie (gesigneerd, gedateerd 1731) van een cartouche geflankeerd door twee allegorische vrouwenfiguren, met het motto "Perseveranter" op een lint eronder. Tegenover de titelpagina staat de "Verklaring van de Tytelprent," een verklarend gedicht over de betekenis van deze titelprent, waarin de Koningin der Treurtooneelen en Klio (de muze van de geschiedschrijving) worden genoemd als eerbetoon aan Lescailjes dichterschap. Op de titelpagina is een handgeschreven monogram/paraaf zichtbaar rechtsonder — mogelijk een eigenaarskenmerk.

Katharyne Lescailje (1649-1711) was dichteres, vertaalster en, samen met haar zussen, mede-eigenaar van de Amsterdamse uitgeverij van haar vader Jacob Lescailje, exclusief drukker van de Amsterdamse Schouwburg. Zij schreef meer dan driehonderd gedichten (staatsgevallen, lofdichten, huwelijksgedichten, grafdichten) en vertaalde zeven Franse toneelstukken. Volgens overlevering bezocht zij als tienjarig meisje Joost van den Vondel, die haar vroege gedichten prees en haar aanmoedigde door te gaan met dichten. Twintig jaar na haar dood gaven haar erfgenamen, samen met haar neef, haar verzamelde werk uit als eerbetoon — een uitzonderlijke eer voor een vrouwelijke auteur in die tijd.

De titelpagina is sober, uitsluitend in zwarte inkt gedrukt (in tegenstelling tot de rood-zwarte titelpagina van BK7), met alleen titel, vertaler-vermelding en auteursnaam — geen gegraveerde illustratie. Onderaan de linkerpagina is een doorschijnende spiegeling van de tegenoverliggende inhoudsopgave ("Vertoghers"/personages) zichtbaar. Rechtsonder op de titelpagina staat een custode/katernaanduiding "KAS." — gebruikelijk bij samengebonden toneelstukken uit deze uitgave.

Directe koppeling met BK7 (zelfde uitgever, zelfde jaar, zelfde auteur).

Joannes Antonides van der Goes (1647-1684) was een Amsterdamse dichter en, net als Antonides zelf later arts van beroep, een van de meest geprezen navolgers van Vondel binnen de 17e-eeuwse Nederlandse poëzie. Zijn bekendste werk, De Ystroom (1671), een lofdicht op de rivier het IJ en de stad Amsterdam, illustreerde hij oorspronkelijk met etsen van Romeyn de Hooghe. Antonides overleed jong, op 37-jarige leeftijd; zijn verzameld werk werd voor het eerst postuum uitgegeven in 1685 en beleefde daarna nog vijf herdrukken, culminerend in deze zesde en laatste druk van 1748.

De titelpagina is gedrukt in rood en zwart, met een fraai gegraveerd cartouche-vignet met het motto "Junctam Mercurio Pallada Phoebus amat" (Phoebus bemint Pallas, verenigd met Mercurius) — een allegorie op de vereniging van kunst, wijsheid en welsprekendheid, gesigneerd door de graveur (naar het onderschrift "D. Peters del. et fecit 1729").

Het volledige werk bevat ook een gegraveerd portret van Antonides (naar een schilderij van L. Bakhuizen) en vijf platen bij De Ystroom naar Romeyn de Hooghe.

Marcus Tullius Cicero (106-43 v.Chr.) was Romeins staatsman, redenaar en filosoof; De Finibus (45 v.Chr.) behoort tot zijn belangrijkste filosofische werken. Deze editie werd bezorgd door de Duitse classicus Johann August Goerenz (1767-1829), wiens kritische, van tekstvarianten voorziene uitgave van De Finibus gold als een gezaghebbende wetenschappelijke tekstversie voor het 19e-eeuwse (school)onderwijs in het Latijn.

Het prijsblad voorin, gedateerd 1836 en getekend door rector A. van Cappelle, vermeldt dat het boek werd toegekend aan Frederik Harmen van de Poll voor "In Classe Quinta, Ord. I" — dus, twee jaar vóór het Corpus Juris Civilis (BK1, 1838, Classe Secunda), een klas eerder in zijn schoolloopbaan. Ook hier prijkt het Amsterdamse stadswapen boven de ondertekening.

De titelpagina toont een gegraveerd titelkoper met de gezichten van Epicurus en Zeno tegenover elkaar, gesigneerd door graveur J.C. Böhme — passend bij het onderwerp van het boek (de tegenover elkaar staande ethische scholen). De band is voorzien van groene sluitlinten, nog origineel aanwezig en intact.

Samen met BK1 vormt dit boek een mooi, gedateerd paar dat de vroege schoolloopbaan van Frederik Harmen van de Poll documenteert: eerst Cicero (1836, vijfde klas), later het Corpus Juris Civilis (1838, tweede klas) — een aanwijzing dat hij een klassieke, op de rechtenstudie voorbereidende opleiding volgde.